۵ سال از نمایش نخستین فیلم های برادران لومیر در گراند کافة پاریس (۲۸ دسامبر ۱۸۹۵ م گذشته بود که مظفرالدین شاه طی نخستین سفرش به اروپا در ۱۷ تیر ۱۲۷۹ درکونتراکس ویل فرانسه با پدیدة «سینماتوگراف» آشنا شد. او بلافاصله تهیه اسباب آن را به عهده یکی از ملتزمین، میرزا ابراهیم خان عکاس باشی (۱۲۵۳ ـ ۱۲۹۴ ش)، پسر میرزا احمد خان صنیع السلطنة عکاسباشی گذاشت.
نخستین فیلم ایرانی با دوربینی از نوع گومون از جشن گلهای اوستاند بلژیک در ۲۳ مرداد ۱۲۷۹ برداشته شد و پس از خاتمة سفر، ابراهیم خان تا سالهای آخر حکومت مظفرالدین شاه «فیلمبردارباشی» دربار بود.از جمله از شیرهای باغ وحش فرح آباد و آیین قمه زنی سبزه میدان در محرم ۱۲۸۰ فیلمبرداری کرد و جلسات نمایش فیلم در دربار و خانه های اعیان ترتیب داد. ابراهیم خان پس از مرگ مظفرالدین شاه از دربار کناره گرفت و سینما را فروگذاشت.
سینما در انحصار دربار بود که ابراهیم صحاف باشی طهرانی پروژکتوری به تهران وارد کرد و حیاط پشتی دکان آنتیک فروشی خود را جهت نمایش فیلم مرتب کرد. صحاف باشی پیش از مظفرالدین شاه، طی سفری به لندن در ۲۸ اردیبهشت ۱۲۷۷، ارزش سینما را دریافته بود و کارش را که گسترش داد، نخستین سالن عمومی سینما را در آبان ۱۲۸۳ در خیابان چراغ گاز گشود. اما به دلیل تحریم آخوندها و نارضایتی دربار، پس از یک ماه، سینماداری را فروگذاشت. او که به زودی از مشروطه خواهان بنام شد ، مصایبی به سرش آمد و پروژکتور و فیلم هایش را به حراج گذاشت ، سر آخر نیز به هند مهاجرت کرد .
بیش از ۲ سال پس از تعطیل سالن صحافباشی، مهدی ایوانف ، معروف به روسی خان (۱۲۵۴ – ۱۳۴۶ ش) پروژکتور و حلقه ، فیلم از پاته پاریس تهیه کرد و از ماه های آغازین حکومت محمد علیشاه جلسات نمایش فیلم در دربار و خا نه های اعیان ترتیب داد. روسی خان از ۲۲ مهر ۱۲۸۶ حیاطی را کنار عکاسخانه خود ، به سینما تبدیل کرد. ماهی نگذشت که مهاجری قفقازی به نام آقایوف از ۱۵ آبان ۱۲۸۶ سینمایی را در قهوه خانه زرگرآباد، واقع در خیابان چراغ گاز، دایر کرد. آقایوف و روسی خان در ادامه سالن های سینمای دیگری در نقاط مختلف تهران به راه انداختند.
هنگام به پایان رسیدن دوره استبداد صغیر، آقایوف سالن هایش را فرو گذاشته بود و روسی خان، فقط چند ماهی، سینما فاروس را دایر نگه داشت. اما کوشش هایش نتیجه ای نداشت و به فرانسه کوچید.
در میان ستارگان نخستین فیلم رنگی تاریخ سینما که در سال ۱۹۰۲/۱۲۹۱ ساخته شده، یک طوطی و یک ماهی قرمز نیز حضور دارند. صدالبته جالبترین بخش این فیلم، روش رنگی کردن آن است.
ین فیلم توسط عکاس و مخترع، ادوارد ریموند ترنر در لندن ساخته شده است. تکنیک رنگآمیزی استفاده شده توسط وی که در تاریخ ۲۲ مارس ۱۸۹۹/ ۲ فروردین ۱۲۷۸ آن را به ثبت رساند، پیشتر توسط تاریخنگاران فیلم به عنوان یک شکست عملی محسوب میشد. فریمهای پشت سر هم با عبور از فیلترهای قرمز، آبی و سبز روی فیلم ثبت میشدند، و سپس مجموعه سه تصویر را میشد با عبور از میان فیلترهای مشابه برای بازآفرینی تصویر رنگی نهایی روی پرده نمایش انداخت. این فرایند که نیازمند یک دوربین و پروژکتور مخصوص و سفارشی بود، الهامبخش تکنیک عکاسی رنگی اختراع شده توسط همکار ترنر، فدریک یوگن ایوز بود. (جالب اینجاست که در عکسبرداری علمی بخصوص درعکاسی نجومی و حتی در پیشرفتهترین تلسکوپهای جهان نیز از روش مشابهی برای ثبت تصاویر رنگی استفاده میشود).
مایکل هاروی، یکی از متصدیان موزه برادفورد برای تعمیر و بازیابی این فیلم با استفاده از همان تکنیک، با متخصصان آرشیو فیلم همکاری کرده است. از آنجاییکه خود فیلم سیاه و سفید است، آنها مجبور بودند مشخص کنند که هر کدام از فریمها باید از کدام فیلتر عبور کند تا رنگها بازآفرینی شود. سپس فیلم با عکاسی از هر فریم توسط یک چاپگر اپتیکی، به فرمت ۳۵ میلیمتری تبدیل شد.
عملیات ترمیم کارایی تکنیک ترنر را اثبات کرد و تصاویری از یک ماسکو، سه کودک و یک ماهی قرمز را با رنگهای زنده نمایان ساخت. یکی از مسئولان بخش فیلم موزه اجازه داد تا در روز ۱۳ سپتامبر / ۲۳ شهریور، عموم مردم بتوانند پس از گذشت بیش از یک قرن برای نخستین بار این فیلم را تماشا کنند.
– استودیو دژاوو با مشارکت آقایان محمد ظل انوار ( تهیه کننده ) و مرتضی نیتی ( کارگردان و مدیر آتیله ) در سال ۱۳۹۰ راه اندازی شد و تولیدات متمرکز این مجموعه در حوزه ساخت انواع تیزرهای تبلیغاتی ( رئال انیمیشن دو بعدی و سه بعدی ، ویژوال افکت ، موشن گرافیک و…) فیلم های صنعتی ، مستند بیوگرافی و … در گریدهای مختلف از لحاظ بودجه تولید می باشد. ایده پردازی ، پیش تولید ، تولید ، تدوین ، ساخت انواع انیمیشن و یا ویژوال افکت اصلاح رنگ ، صداگذاری ، صدابرداری ، جلوه های سمعی و بصری ، تنها بخشی از فعالیت های این استودیو می باشد.

درباره نویسنده
DR web
ام و نام خانوادگی: محمد ظل انوار تاریخ و محل تولد: 01/06/1357 - 23 آگوست 1978 شیراز محل سکونت: تهران تلفن: 1266800-0912 تحصیلات آکادمیک : ـ کارشناسی مدیریت بازرگانی ـ کارشناس در رسانه و ارتباطات